۲ مه ۱۹۴۰ سلیمانیه، کردستان عراق _ ۴ اوت ۲۰۱۳ استکهلم، سوئد
شیرکو بیکس (شێرکۆ بێکهس) شاعر معاصر کرد، متولد ۱۹۴۰ در سلیمانیه عراق و درگذشته به سال ۲۰۱۳ در سوئد است. پدرش ‘فایق بیکس’ شاعر ملی کُرد بود. شیرکو نخستین شعرش را در هفده سالگی و نخستین دفتر شعرش را بهعنوان ‘پرتو شعر’ در ۱۹۶۸ منتشر کرد. سال ۱۹۷۰ به همراه جمعی از نویسندگان و شاعران کُرد بیانهی ‘روانگه’ (دیدگاه) را حول محور ضرورت تحوّل و نوگرایی در شعر کُردی منتشر ساخت. سال ۱۹۸۸ جایزه خانه قلم سوئد کورت توخولسکی به وی اعطا شد و از سوی کشور سوئد به عنوان پناهنده سیاسی پذیرفته شد. در فاصله سالهای ۱۹۸۷ تا ۱۹۹۱ دهها مراسم شعرخوانی در کشورهای مختلف برگزار کرد.
سال ۱۹۹۲ به عنوان نماینده به پارلمانِ تازه تأسیس کردستان عراق راه یافت. بعدها به عنوان وزیر فرهنگ کردستان منصوب شد. در نوامبر ۱۹۹۳ در اعتراض به پایمال شدن دموکراسی و حقوق مردم، از مقام وزارت کنارهگیری کرد. سال ۱۹۹۸ به همراه تنی چند از ادیبان و روشنفکران کُرد، مؤسسه انتشاراتیِ سهردهم (عصر) را بنیاد نهاد. اشعار شیرکو از سال ۱۹۸۸ تحت عنوان شعر معاصر کُرد در کتابهای درسیِ دبیرستانهای ایالات متحده و کانادا گنجانده شدهاست. وی عضو کانون نویسندگان کُردستان و سوئد بود. گزیدهٔ اشعارِ شیرکو بیکس به بسیاری از زبانهای دنیا، از جمله انگلیسی، فرانسوی، ایتالیایی، سوئدی، دانمارکی، مجاری، آلمانی، عربی، ترکی و فارسی ترجمه شدهاست. سال ۲۰۰۱ جایزهی شعر پیرهمێرد (پیرمرد)، شاعر بزرگ کُرد به وی اعطا شد.
تاکنون شعرهای بسیاری از او به فارسی برگردانده شده، احمد شاملو، ناصح شریفیان، محمد رئوف مرادی، عزیز ناصری، رضا کریم مجاور، سیدعلی صالحی، مریوان حلبچهای، امان جلیلیان، فریاد شیری، سیامند شاسواری، محمد مهدیپور، علی رسولی، بابک زمانی و… از شمار مترجمان و بازسرایان اشعار شیرکو بیکس به فارسی هستند.
ولادیمیر ولادیمیروویچ مایاکوفسکی، شاعر و نمایشنامهنویس فوتوریست انقلابیِ روسی بود. تئاتر او به تئاتر انقلاب شهرت داشت. از ولادیمیر مایاکوفسکی بهعنوان یکی از نوابغ هنر شوروی یاد میشود. او در آستانهی سی و هفت سالگی با شلیک گلوله به زندگی خود خاتمه داد. ‘ابر شلوارپوش’ یکی از مشهورترین آثار ولادیمیر مایاکوفسکی است که نوشتن آن ژانویه ۱۹۱۴ آغاز و ۱۸ ماه طول کشید. ‘آمریکایی که من کشف کردم’، ‘شعر چگونه ساخته میشود’، مجموعه شعر ‘ساده چون صدای گاو’، مجموعه شعر ‘آتش سرد’ و در بخش نمایشنامه و درام ‘ساس’، ‘حمام’، ‘یک تراژدی’، ‘میستری-بوف’، ‘مسابقات قهرمانی طبقه جهانی کارگر’ از جمله تالیفات باقی مانده از او هستند.
شیرکو بیکس
تسنیم عابدی
ترجمه احمد میرعلائی(pdf)
